Clemens'hobbypage Clemens'hobbypage

Snel naar alle artikeltjes

Dit artikel is gepubliceerd geweest in 'The Piled Arms' maar helaas kan ik het blad niet in mijn archief terugvinden.
BSA Ownersclub:

Versnellingsbak B33.

Hoe het begon! Het begon eigenlijk met een Nimbus met zijspan. Ik had hem al 9 jaar en ik besloot hem weg te doen. Waarom? Omdat onderdelen niet altijd even makkelijk verkrijgbaar waren (ooit een half jaar op een koningsas gewacht), het zijspan niet meer nodig is, ik alles al een keer had meegemaakt/los gehad en ik wel eens wat anders/snellers wilde hebben. Bovendien was mijn BSA M20 nu al bijna 10.000 km bedrijfszeker en dan sleutel je niet veel meer. Toen de Nimbus de deur uit was kocht ik een B33. Bij de koop kon je de motor nauwelijks starten want de koppeling was zo wrak als maar zijn kan. Goed daar was de prijs dan ook naar en dat kon opgelost worden nietwaar. Het spijt me om het te moeten zeggen maar er zit zo'n volledig waardeloze 6 veers koppeling op. Binnen en buiten trommel waren dan ook volledig ingeslagen en deze heb ik daarom vervangen. Na een hoop afstelwerk (de koppeling komt maar net vrij) kwam de proefrit. De koppeling deed het redelijk. Alleen de geluiden die uit de versnellingsbak kwamen waren niet erg bemoedigend ook zat de bak regelmatig vast tussen de 3e en 4e versnelling. De versnellingsbakken van BSA staan bekend als zeer deugdelijk en dit was dan ook een tegenvaller. Ik besloot de bak te demonteren. Inspectie leerde dat de schakelklauw (geardog) van de 3e en 4e versnelling aan de kant van de 3e versnelling geheel dun gesleten en blauw gekleurd was gekleurd. Ook de schakelvork had deze kleur en was aanmerkelijk dunner dan hoort! Kortom het was aardig gesleten en goed heet geweest. Gelukkig was dit nog in NOS te verkrijgen. Deze onderdelen dan ook vernieuwd en het schakelmechanisme afgesteld. Dat leek aanvankelijk niet makkelijk te zijn. Tot ik het idee kreeg om alleen het buitenste deel te gebruiken. De assen en schakelstangen weg te laten en dan de 'ratchet' af te stellen. Dat is dan erg gemakkelijk. Als je dan daarna de assen en vorken weer monteert blijkt het allemaal precies te kloppen. Da's dan een weetje voor de volgende keer. Alles weer gemonteerd. De lagers leken goed. Omdat ik geen idee had hoe ruim de bronzenbussen moesten zijn nam ik aan dat deze goed waren. Alles weer gemonteerd en proefrijden! Schakelen gaat nu goed (behalve naar de 4e versnelling dit bleek nog steeds moeizaam te zijn al kwam hij niet meer geblokkeerd te zitten) maar de geluiden waren nog steeds niet verdwenen. Bijgeluiden in de 1e, 2e en 3e versnelling waren mijn deel. Eenmaal in de 4e versnelling was het stil. Erg stil zelfs. Hoe kan dit nou? Inmiddels was er het webbvorktreffen. Ik was er met de M20 en juist dit soort evenementen zijn er voor ervaringen en adviezen uitwisselen. Ik hoorde dat de versnellingsbakken eigenlijk altijd blijven werken en dat vooral de bronzenbussen van de 4e versnelling wel eens ruim kunnen slijten. Nu worden juist die bronzenbussen gebruikt in de 1e,2e en 3e versnelling en worden ze in de 4e versnelling geblokkeerd. Zou dat de oorzaak zijn? Hoe dan ook de bak er weer onderuit en uit elkaar. Ik kreeg er inmiddels wel ervaring in dus ging het al sneller. Alle bronzen bussen bekeken. De bussen van alle versnellingen waren wel wat ruim. De bussen van de 4e versnelling waren daarentegen heel erg ruim! Deze worden ook zwaarder belast omdat het eigenlijk een lange bus is met aan de ene kant het 4e versnellingstandwiel en aan de andere kant het kettingwiel. Eerst kijken of de bussen verkrijgbaar zijn. Ik heb immers (nog) geen draaibank. Dat blijkt gelukkig het geval te zijn. De Groot levert ze in een setje (er zitten er twee in dit tandwiel) en de prijs is redelijk. Dus de zaag gepakt en de oude busjes er uit gezaagd/getikt. Dat bleek het gemakkelijkste deel van de operatie te zijn. Toen ik de nieuwe busjes zag (ook NOS) bleek dat inpersen niet gemakkelijk zou worden. Dus de busjes een nacht in de diepvries en het tandwiel in de oven (afgesteld op 175 graden) Het eerste busje ging er, zij het met moeite, in. Het tweede busje werd onder de kreet "@#^$&#^" helaas stuk geperst. Gelijk maar weer een nieuw setje besteld. Nu het tandwiel aanzienlijk langer in de oven gelegd. Vriendin Tineke verklaarde hem herhaaldelijk gaar maar ik nam het zekere voor het onzekere. Het inpersen moest immers in een gewone (zij het overmaat) bankschroef gebeuren en da's niet niks. Het inpersen ging nu redelijk. Op het laatst was het randje toch nog iets beschadigd. De dremel haalde het braampje er af en er moest toch gehoond worden dus het kwam toch nog goed. Daarna de oliegaatjes van buitenaf geboord. Is niet makkelijk. Het spul is keihard en door de hoek van boren kostte me het toch een paar boortjes om het echt goed te krijgen. Bij het honen werd er uiteraard iedere keer gepast. En ja hij was nu spelingsvrij op de as te krijgen. Alles weer gemonteerd, tevens een nieuw ketting wiel er op en proefrijden maar weer. M'n Tineke begon zich ongerust te maken. Waar blijft hij toch? Even een proefritje en nu nog niet terug! Uren later vroeg ze: waar bleef je toch? Het antwoord was simpel; het was zo stil dat ik de tijd vergat.
Wat heb ik er van geleerd?
1 Controleer bij in geknepen koppeling of de buitenste schotel ook rondom even ver naar buiten komt. Deze schotel "balanceert" immers op de kogel van de drukstift en als het niet rechtstandig gebeurt komt de koppeling niet goed vrij.
2 Afstellen van het schakelmechanisme kan eigenlijk alleen goed door de bak uit elkaar te halen en het buitenste deel apart af te stellen.
3 Herrie in de 1e,2e en 3e versnelling? 10 tegen 1 dat het de bronzenbussen van de 4e versnelling zijn.
4 Het duurt erg lang voordat een tandwiel echt gaar is. (door en door verhit)
5 Fotografeer alles bij demontage (shims en zo) zodat monteren makkelijker gaat.
6 Een motor aanschaffen voor een "winterklus" werkt niet. Probeer er maar eens af te blijven!

Veel sleutel- en rijplezier; Clemens van Dusseldorp